فرض کنید تمام مراحل خرید ملک را پشت سر گذاشته‌اید و فقط امضای سند رسمی باقی مانده، اما روز مقرر فروشنده در دفترخانه حاضر نمی‌شود. حالا تکلیف معامله چیست؟ آیا می‌توانید فروشنده را مجبور به انتقال سند کنید یا بابت تأخیر از او خسارت بگیرید؟ عدم حضور فروشنده در دفترخانه یکی از مشکلاتی است که اگر اقدامات قانونی آن را ندانید، ممکن است پیگیری حقوقتان را سخت‌تر کند. در چنین شرایطی، آگاهی از نحوه دریافت گواهی عدم حضور، مدارک لازم و راه‌های قانونی پیگیری معامله اهمیت زیادی دارد. برای اطلاعات کامل‌تر همراه ما در هلدینگ حقوقی عدلاک باشید.

گواهی عدم حضور توسط دفترخانه چیست؟

گواهی عدم حضور، مدرکی رسمی است که دفتر اسناد رسمی در صورت حاضرنشدن یکی از طرفین معامله در تاریخ و محل تعیین‌شده در قرارداد صادر می‌کند. این گواهی، عدم حضور طرف مقابل را ثبت کرده و می‌تواند به‌عنوان یکی از مدارک اثبات تخلف از تعهدات قراردادی در مراجع قضایی استفاده شود.

برای مثال، اگر خریدار در موعد مقرر برای انتقال سند ملک به دفترخانه مراجعه کند، اما فروشنده حاضر نشود، می‌تواند درخواست صدور گواهی عدم حضور فروشنده را ارائه دهد. به این ترتیب، عدم حضور فروشنده در دفترخانه مستند می‌شود و خریدار می‌تواند در صورت بروز اختلاف، از این مدرک برای پیگیری حقوق قانونی خود استفاده کند.

علل اهمیت گواهی عدم حضور

گواهی عدم حضور به طرفی که به تعهد خود برای مراجعه به دفترخانه عمل کرده است، کمک می‌کند تا حقوق قراردادی خود را پیگیری کند. مهم‌ترین کاربردهای این مدرک عبارت‌اند از:

اثبات عدم انجام تعهد قراردادی

در صورت عدم حضور فروشنده در دفترخانه، خریدار می‌تواند از این گواهی برای اثبات حاضرنشدن فروشنده در موعد مقرر استفاده کند.

مطالبه خسارت یا فسخ قرارداد

اگر برای حاضرنشدن یکی از طرفین، جریمه یا حق فسخ پیش‌بینی شده باشد، این مدرک می‌تواند در پیگیری خسارت عدم حضور در دفترخانه یا اعمال حق فسخ مؤثر باشد؛ البته مشروط به احراز شرایط قانونی و قراردادی.

حفظ حقوق خریدار در صورت صادرنشدن گواهی

طبق آیین‌نامه دفاتر اسناد رسمی، صادرنکردن گواهی عدم حضور به‌تنهایی تخلف محسوب نمی‌شود، اما ثبت حضور متقاضی الزامی است. در چنین شرایطی، خریدار می‌تواند با دریافت گواهی حضور و ارائه مدارکی مانند اظهارنامه قضایی و شهادت شهود، موضوع را پیگیری کند.

شرایط ویژه برای صدور گواهی عدم حضور

برای ثبت رسمی عدم حضور فروشنده در دفترخانه، لازم است شخص متقاضی در موعد مقرر مراجعه کرده و مدارک مرتبط با معامله را همراه داشته باشد. مهم‌ترین شرایط و مراحل مربوط به این موضوع در جدول زیر آمده است.

شرایط	توضیحات
حضور یکی از طرفین	خریدار یا فروشنده باید در دفترخانه تعیین‌شده در قرارداد حاضر شود.
ارائه مدارک کامل	مدارک دریافت گواهی عدم حضور شامل مدارک شناسایی، قرارداد و اسناد مربوط به آمادگی انجام تعهد است.
درخواست کتبی	متقاضی می‌تواند درخواست ثبت عدم حضور طرف مقابل و صدور گواهی را به‌صورت کتبی ارائه کند.
ارائه مدارک ابلاغ	در صورت ارسال اظهارنامه یا اخطار قبلی، مدارک مربوط به اطلاع‌رسانی ارائه شود.
رعایت زمان مقرر	مراجعه باید در تاریخ و موعد توافق‌شده انجام شود.
ثبت رسمی حضور	دفترخانه موظف است حضور متقاضی را طبق مقررات در دفتر اندیکاتور ثبت کند.
پرداخت هزینه‌ها	در صورت تعلق هزینه قانونی به خدمات درخواستی، متقاضی باید آن را پرداخت کند.
بررسی مدارک	سردفتر مدارک مرتبط با درخواست و امکان انجام معامله را بررسی می‌کند.
تنظیم گواهی	در صورت صدور، مشخصات طرفین، موعد معامله و وضعیت حضور آن‌ها در گواهی درج می‌شود.
امضا و مهر گواهی	گواهی صادرشده باید دارای تأیید رسمی دفترخانه باشد.
تحویل گواهی	در صورت صدور، نسخه‌ای از گواهی به متقاضی تحویل داده می‌شود.
ثبت و بایگانی	سوابق درخواست و مدارک مربوط مطابق مقررات دفترخانه نگهداری می‌شود.

نکته حقوقی: طبق ماده ۶۵ آیین‌نامه قانون دفاتر اسناد رسمی، ثبت حضور متقاضی در معاملات مشمول این مقرره الزامی است؛ اما صدور گواهی جداگانه عدم حضور در همه موارد تکلیف قانونی دفترخانه محسوب نمی‌شود.

مدارک موردنیاز برای صدور گواهی عدم حضور فروشنده

برای ثبت عدم حضور فروشنده در دفترخانه هر یک از طرفین باید مدارکی همراه داشته باشند که هویت، مفاد قرارداد و آمادگی آن‌ها برای انجام معامله را مشخص کند. این مدارک بسته به نوع معامله متفاوت‌اند.

مدارک موردنیاز خریدار:

اصل شناسنامه و کارت ملی
مبایعه‌نامه یا قولنامه رسمی یا عادی با تاریخ و محل تعیین‌شده برای انتقال سند
چک بانکی یا مدارک اثبات آمادگی پرداخت باقی‌مانده مبلغ معامله مطابق قرارداد

مدارک موردنیاز فروشنده:

اصل شناسنامه و کارت ملی
اصل یا کپی برابر اصل سند مالکیت، بنچاق یا برگ سبز خودرو، متناسب با نوع معامله
مبایعه‌نامه یا قولنامه رسمی یا عادی
گواهی پایان کار ساختمان در صورت لزوم
مفاصاحساب مالیاتی و عوارض نوسازی شهرداری، حسب مورد
پاسخ استعلام ثبتی مبنی بر وضعیت ملک و بازداشت نبودن آن

در صورت عدم حضور فروشنده در دفترخانه، مدارک خریدار می‌توانند در اثبات آمادگی او برای انجام معامله و پیگیری الزام فروشنده به تنظیم سند رسمی مؤثر باشند.

نمونه متن حقوقی گواهی عدم حضور در دفترخانه

در صورت عدم حضور فروشنده در دفترخانه، متن گواهی باید مشخصات طرفین، اطلاعات معامله و زمان مراجعه را به‌روشنی ثبت کند. این گواهی در موارد قانونی می‌تواند یکی از مستندات دادخواست الزام به تنظیم سند رسمی باشد. نمونه متن آن به شرح زیر است:

شماره: [شماره گواهی]
تاریخ: [تاریخ صدور گواهی]
به نام خدا
این‌جانب [نام سردفتر]، سردفتر دفترخانه اسناد رسمی شماره [شماره دفترخانه]، با توجه به درخواست آقای/خانم [……………..]، فرزند [نام پدر]، به شماره ملی [……..]، در خصوص معامله منعقده فی‌مابین ایشان و آقای/خانم [………..]، فرزند [………]، به شماره ملی […………]، به موجب مبایعه‌نامه شماره […………] مورخ […………]، موضوع [………..] واقع در […………………………..]، بدین‌وسیله اعلام می‌دارم:
با توجه به مقرر شدن تاریخ […………] ساعت [………..] در دفترخانه شماره [………..] جهت انجام تشریفات نهایی معامله و انتقال سند، آقای/خانم [………….] در موعد مقرر در این دفترخانه حضور یافتند، لیکن آقای/خانم […………..] تا ساعت [……………] در دفترخانه حاضر نشدند و از حضور ایشان خودداری نمودند.
این گواهی به درخواست آقای/خانم [……………..] و به منظور استفاده در مراجع ذی‌صلاح قضایی و اداری صادر و تسلیم گردید.
با احترام، [نام و نام خانوادگی سردفتر] سردفتر دفترخانه اسناد رسمی شماره [………..]
[امضاء و مهر دفترخانه

توجه: این متن صرفاً نمونه‌ای آموزشی است و گواهی رسمی محسوب نمی‌شود. صدور گواهی جداگانه عدم حضور در همه موارد برای دفترخانه الزامی نیست.

خودداری دفترخانه از صدور گواهی عدم حضور

طبق آیین‌نامه قانون دفاتر اسناد رسمی، خودداری دفترخانه از صدور گواهی عدم حضور به‌تنهایی تخلف محسوب نمی‌شود. بااین‌حال، براساس بند ۱۰ قسمت «ب» ماده ۶۵ این آیین‌نامه، دفترخانه موظف است حضور متقاضی تنظیم سند معاملات قطعی، صلح و اجاره اموال غیرمنقول را در دفتر اندیکاتور ثبت کند. خودداری از این کار تخلف انتظامی است و جریمه نقدی دارد.

بنابراین، اگر با عدم حضور فروشنده در دفترخانه مواجه شدید از سردفتر بخواهید مراجعه شما را ثبت کند. در صورت امتناع، می‌توانید موضوع را از طریق اداره ثبت پیگیری کنید. نداشتن گواهی نیز لزوماً مانع مطالبه خسارت قراردادی نیست؛ زیرا شرایط مطالبه وجه التزام به مفاد قرارداد و مدارک اثبات تخلف بستگی دارد.

امکان الزام به تنظیم سند رسمی بدون گواهی عدم حضور

نداشتن گواهی عدم حضور، لزوماً مانع طرح دعوا برای انتقال رسمی ملک نیست. اگر با عدم حضور فروشنده در دفترخانه مواجه شده‌اید، می‌توانید با استفاده از مدارکی مانند مبایعه‌نامه، اظهارنامه قضایی، ثبت حضور در دفترخانه و شهادت شهود، انجام تعهدات خود و خودداری فروشنده از انتقال سند را اثبات کنید.

برای پیگیری قانونی، ابتدا باید دادخواست الزام به تنظیم سند رسمی را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کنید. در صورت احراز شرایط قانونی، دادگاه حکم به انتقال سند صادر می‌کند. پس از قطعی‌شدن حکم و طی مراحل اجرای آن، اگر فروشنده همچنان همکاری نکند، امکان تنظیم سند با امضای نماینده دادگاه به‌جای او وجود دارد.

بنابراین، حتی بدون گواهی عدم حضور نیز می‌توان برای انتقال سند اقدام کرد؛ مشروط بر اینکه اعتبار معامله، تعهد فروشنده و سایر شرایط قانونی در دادگاه احراز شود.

اقدامات قانونی پس از دریافت گواهی عدم حضور

پس از دریافت گواهی عدم حضور، می‌توانید با توجه به مفاد قرارداد و شرایط معامله، برای انتقال رسمی سند، مطالبه خسارت یا فسخ قرارداد اقدام کنید. مراحل پیگیری قانونی به شرح زیر است:

بررسی قرارداد: مشخص کنید که در صورت عدم حضور فروشنده در دفترخانه، چه حقوقی برای شما پیش‌بینی شده است.
ارسال اظهارنامه قضایی: در صورت نیاز با ارسال اظهارنامه از فروشنده بخواهید در موعد مشخص برای انتقال سند حاضر شود یا تعهدات خود را انجام دهد.
تنظیم دادخواست: با توجه به خواسته خود، دادخواست انتقال سند، مطالبه خسارت یا تأیید فسخ قرارداد را همراه با مدارک لازم آماده کنید.
ثبت دادخواست: از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دادخواست را ثبت کنید تا به مرجع قضایی صالح ارجاع شود. برای این کار به ثبت‌نام در سامانه ثنا نیاز دارید که از طریق عدل ایران قابل انجام است.

براساس تجربه ما در هلدینگ حقوقی عدلاک، یکی از اشتباهات رایج خریداران هنگام عدم حضور فروشنده در دفترخانه، توجه‌نکردن به مدارک اثبات آمادگی پرداخت باقی‌مانده مبلغ معامله است. صرف حضور در دفترخانه همیشه برای اثبات انجام تعهدات کافی نیست و نداشتن مستندات مالی معتبر می‌تواند پیگیری حقوقی را سخت کند. به همین دلیل، توصیه می‌کنیم پیش از طرح دعوا، مدارک پرداخت و مفاد مبایعه‌نامه را با دقت بررسی کنید.

هلدینگ حقوقی عدلاک؛ همراه شما در دعاوی الزام به تنظیم سند رسمی

در هلدینگ حقوقی عدلاک با همکاری ۱۲ وکیل پایه یک دادگستری در مشهد به شما کمک می‌کنیم تا در صورت عدم حضور فروشنده در دفترخانه، مسیر قانونی انتقال سند و پیگیری حقوق قراردادی خود را با آگاهی بیشتری طی کنید. هر پرونده در مجموعه ما به‌صورت هم‌زمان توسط دو وکیل بررسی می‌شود تا جزئیات حقوقی آن با دقت بیشتری ارزیابی شود.

مزایای دریافت خدمات حقوقی از عدلاک:

همکاری با ۱۲ وکیل پایه یک دادگستری در حوزه‌های مختلف حقوقی
بررسی هم‌زمان هر پرونده توسط دو وکیل برای ارزیابی دقیق‌تر مدارک و قراردادها
پیگیری دعاوی مربوط به تنظیم سند رسمی، اختلافات ملکی و تعهدات قراردادی
امکان دریافت خدمات حقوقی به‌صورت حضوری و آنلاین
همراهی حقوقی در مراحل بررسی پرونده، طرح دعوا و رسیدگی قضایی

اگر برای انتقال سند ملک با مشکل مواجه شده‌اید یا فروشنده به تعهدات قراردادی خود عمل نکرده است، برای بررسی شرایط پرونده و دریافت مشاوره حقوقی با کارشناسان هلدینگ حقوقی عدلاک تماس بگیرید.

شماره تماس: ۰۹۱۵۰۹۹۸۰۰۱ | ۰۵۱۳۸۶۷۶۴۲۲
آدرس: مشهد، بلوار صارمی، بین صارمی ۴۴ و ۴۶، پلاک ۲۴

جمع بندی؛ اگر فروشنده برای انتقال سند حاضر نشد، چه باید کرد؟

در صورت عدم حضور فروشنده در دفترخانه، مهم‌ترین نکته این است که مدارک مربوط به مراجعه خود و آمادگی برای انجام معامله را حفظ کنید. حتی اگر دفترخانه گواهی عدم حضور صادر نکند، همچنان امکان پیگیری حقوقی وجود دارد. البته پیش از هر اقدامی، مفاد مبایعه‌نامه، تعهدات طرفین و شرایط مطالبه خسارت را بررسی کنید؛ زیرا صرف حاضرنشدن فروشنده همیشه به معنای استحقاق دریافت خسارت یا فسخ قرارداد نیست. مشورت با وکیل متخصص دعاوی ملکی نیز می‌تواند به انتخاب مسیر قانونی متناسب با شرایط پرونده کمک کند.

سوالات متداول عدم حضور فروشنده در دفترخانه

اگه فروشنده روز انتقال سند به دفترخونه نیاد، باید چیکار کنم؟

باید در تاریخ تعیین‌شده به دفترخونه بری و درخواست کنی حضورت ثبت بشه. مدارک قرارداد و آمادگی پرداخت باقی‌مونده پول رو هم همراه داشته باش تا بتونی موضوع رو قانونی پیگیری کنی.