باطل شدن عقد موقت یا ازدواج موقت -09393106011

درباره باطل شدن عقد موقت چه میدانید؟ پیش از این درباره مسائل قانونی عقد موقت یا صیغه به‌طور مفصل صحبت کرده‌ایم. مسائلی مانند قوانین مهریه در صیغه، قوانین طلاق در صیغه و قوانین ارث … را به دقت بررسی کردیم . در این مقاله می‌خواهیم درباره روش‌های انحلال عقد موقت و باطل کردن ازدواج موقت با شما صحبت کنیم.

در قانون مدنی ایران و فقه شیعه،صیغه موقت یا ازدواج موقت به‌عنوان یکی از انواع ازدواج شناسایی می‌شود و دارای احکام مرتبط با خود نیز هست. اگرچه عرف اجتماع ما هرگز با این مسئله کنار نیامده و حتی عده‌ای از افراد با در نظر گرفتن مسئله پرداخت هزینه در قبال عقدی مدت‌دار، ازدواج موقت را با تن‌فروشی برابر می‌دانند، اما در دیدگاه قانون و شرع عقد موقت نوعی از ازدواج است که میان زن و مرد وظایف و تکالیفی را ایجاد می‌کند.

بیشتر بدانیم:
احکام ازدواج موقت

البته از نظر قوانین و تکالیف میان ازدواج موقت و ازدواج دائم تفاوت‌های بسیاری وجود دارد. یکی از تفاوت‌های میان ازدواج دائم با صیغه، نحوه باطل کردن عقد موقت است. ما در این مقاله ابتدا درباره عقد موقت توضیحاتی را بیان می‌کنیم و سپس درباره باطل کردن ازدواج موقت و روش‌های انحلال آن صحبت می‌کنیم.

عقد موقت یا ازدواج موقت چیست؟

عقد موقت یا نکاح موقت نوعی از عقد است که در آن زمان مشخصی برای عقد در نظر گرفته شده است. از مهم‌ترین مسائل در زمینه عقد موقت این است که در زمان عقد باید مبلغ مهریه و زمان عقد مشخص شود؛ زیرا اگر زمان عقد تعیین نشود، عقد موقت باطل می‌گردد. لازم است بدانید در عقد موقت ذکر شدن مبلغ مهریه لازم و الزامی است و تعیین نکردن مهریه عقد موقت را باطل می‌کند. همچنین درصورتی‌که مدت عقد موقت به پایان برسد و دو طرف بخواهند که مدتی صیغه را تمدید کنند، مرد باید مهریه‌ای مجزا برای آن پرداخت کند.

برای مطالعه بیشتر:
خیانت در ازدواج چه مجازاتی دارد؟

شرایط باطل شدن عقد موقت

در بخش قبلی درباره صیغه موقت یا عقد موقت صحبت کردیم. در این بخش درباره باطل کردن عقد موقت با شما گفتگو می‌کنیم. آیا میدانید صیغه موقت چطور باطل می‌شود؟

برای باطل کردن صیغه موقت لازم است چند مورد در نظر گرفته شود. اول اینکه زمانی که حرف از باطل بودن ازدواج موقت می‌زنیم منظور این است که این عقد از همان اول به شیوه درست و قانونی انجام نشده است و زن و مردی که عقد را به شیوه‌ای اشتباه انجام داده باشند به هم محرم نمی‌شوند. دلیل این مسئله می‌تواند مشخص نبودن زمان عقد موقت در زمان عقد یا تعیین نکردن مهریه باشد.

اما اگر بخواهیم درباره باطل کردن صیغه ازدواج موقت صحبت کنیم باید بگوییم که در عقد موقت طلاق وجود ندارد و تنها راهی که می‌توان به آن خاتمه داد تمام شدن مدت عقد موقت یا بذل مدت باقیمانده عقد توسط مرد است.

روش‌های انحلال عقد موقت

همان‌طور که قبلاً گفتیم عقد موقت فقط زمانی باطل می‌شود که مهریه زن ذکر نشده باشد یا مدت عقد موقت مشخص نشده باشد؛ اما اگر بخواهیم روش به پایان رسیدن عقد موقت را بررسی کنیم باید بگوییم که اتمام صیغه موقت تنها در صورت پایان زمان مشخص‌شده عقد یا بذل مدت خواهد بود؛ یعنی در عقد موقت طلاق نداریم.

اتمام مدت عقد موقت به معنی به پایان رسیدن زمان عقد موقت است و پس از پایان این مدت زن و مرد خود به خود از قید ازدواج رها می‌شوند و عقد موقت تمام می‌شود.

همچنین درصورتی‌که زمان عقد به پایان نرسیده باشد، مرد می‌تواند با بذل مدت باقی‌مانده عقد،مدت باقی‌مانده را به خانم ببخشد.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره باطل شدن عقد موقت و شرایط آن می‌توانید در بالای همین صفحه به بخش ارتباط با ما مراجعه کنید یا به گروه مشاوره حقوقی تلگرامی موسسه مهر آرتا نوین بپیوندید.

تفاوت «باطل شدن» و «فسخ» در عقد موقت

یکی از نکات مهمی که باید در بحث عقد موقت دانست، تفاوت میان باطل شدن عقد و فسخ آن است.
زمانی که عقد باطل است، یعنی اساساً از ابتدا به‌درستی واقع نشده و هیچ‌گونه رابطه شرعی و قانونی بین زن و مرد ایجاد نشده است؛ مانند حالتی که مهریه یا مدت در عقد ذکر نشده باشد.

اما فسخ عقد موقت به معنای انحلال عقد صحیح است که به دلیل وجود یکی از خیارات قانونی یا شروط ضمن عقد از سوی یکی از طرفین درخواست می‌شود؛ مثل فریب در ازدواج، کشف عیب یا تخلف از شرط.

موارد فسخ عقد موقت توسط زن

در عقد موقت نیز مانند عقد دائم، در برخی موارد خاص زن می‌تواند درخواست فسخ بدهد. این موارد عبارت‌اند از:

• عیوب مرد که در قانون به آن اشاره شده (مانند عنن، جنون و …)
• فریب در ازدواج؛ یعنی مرد در زمان عقد، حقیقتی را از زن پنهان کرده باشد.
• تخلف از شرط ضمن عقد؛ برای مثال، مرد تعهد داده باشد که نفقه بدهد اما به آن عمل نکند.

تکلیف نفقه در زمان بذل مدت عقد موقت

در عقد موقت، نفقه بر عهده مرد نیست؛ مگر اینکه در عقد شرط شده باشد. حال اگر مرد تصمیم بگیرد مدت باقیمانده عقد را ببخشد (بذل مدت)، سؤال این است که آیا زن حق دریافت نفقه دارد یا خیر؟

در صورتی که شرط پرداخت نفقه در عقد درج نشده باشد، با بذل مدت نیز زن مستحق نفقه نخواهد بود. اما اگر چنین شرطی در عقد وجود داشته باشد، مرد موظف به پرداخت نفقه تا پایان مدت عقد یا زمان بذل مدت است.

سوالات متداول درباره باطل شدن عقد موقت

۱. آیا عقد موقت بدون مهریه باطل است؟

بله. در فقه شیعه و طبق ماده ۱۰۷۵ قانون مدنی، ذکر مهریه در عقد موقت الزامی است و اگر مهریه تعیین نشود، عقد باطل است.

۲. اگر مدت عقد موقت ذکر نشود چه می‌شود؟

در صورتی‌که مدت ازدواج موقت تعیین نشود، عقد باطل خواهد بود؛ زیرا شرط صحت عقد موقت، تعیین زمان مشخص است.

۳. آیا زن در عقد موقت می‌تواند مهریه خود را مطالبه کند؟

بله. در صورت صحت عقد، زن در هر زمان می‌تواند مهریه خود را مطالبه کند، حتی اگر هنوز نزدیکی صورت نگرفته باشد.

۴. چگونه می‌توان عقد موقت را بدون طلاق تمام کرد؟

در عقد موقت طلاق وجود ندارد. پایان عقد یا با اتمام زمان مشخص‌شده است یا با بذل مدت باقی‌مانده توسط مرد.

۵. آیا زن در عقد موقت حق فسخ دارد؟

در شرایط خاص بله؛ مثلاً اگر مرد دچار عیوب خاص باشد، یا فریب در ازدواج صورت گرفته باشد، زن می‌تواند درخواست فسخ عقد را بدهد.

۶. آیا عقد موقت نیاز به ثبت رسمی دارد؟

ثبت عقد موقت الزامی نیست، مگر در سه مورد: بارداری زن، توافق طرفین یا شرط ضمن عقد. با این حال برای جلوگیری از مشکلات آینده، ثبت آن توصیه می‌شود.

۷. آیا زن باید پس از پایان عقد موقت عده نگه دارد؟

بله. در صورت وقوع رابطه، زن باید دو طُهر (دو دوره قاعدگی) عده نگه دارد. اگر باردار باشد، عده تا زمان زایمان ادامه دارد.

۸. آیا مرد می‌تواند بدون اجازه زن عقد موقت را تمام کند؟

بله. مرد در هر زمانی می‌تواند باقی‌مانده مدت عقد را بذل کند و نیازی به اجازه زن نیست، مگر اینکه شرط خاصی در عقد ذکر شده باشد.

۹. اگر در عقد موقت نزدیکی صورت نگرفته باشد، آیا زن باز هم عده دارد؟

خیر. اگر نزدیکی صورت نگرفته باشد، عده بر زن واجب نیست و می‌تواند بلافاصله ازدواج مجدد داشته باشد.

۱۰. در صورت باطل بودن عقد موقت، آیا زن مستحق مهریه است؟

اگر نزدیکی صورت نگرفته باشد، مهریه‌ای تعلق نمی‌گیرد. ولی اگر نزدیکی انجام شده و بعداً مشخص شود عقد باطل بوده، زن مستحق مهرالمثل خواهد بود